My friend Sreenivasan and myself with Gautham and family
My friend Sreenivasan and myself with Gautham and family

നമ്മളില്‍ പലരും രക്ഷിതാക്കളില്‍ നിന്നും ഒരിക്കലെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുള്ള വാക്കുകള്‍ ആണ് “നിന്നെയൊക്കെ കഷ്ടപ്പെട്ട് വളര്‍ത്തി വലുതാക്കിയിട്ട് ഞങ്ങക്കൊക്കെ ഇത് തന്നെ കിട്ടണം” എന്നത്. ഞാന്‍ ഇതെഴുതുമ്പോള്‍ പോലും പല രക്ഷിതാക്കളും ഈ ക്ലീഷേയ്ഡ് വാക്കുകള്‍ ഉരുവിടുന്നുണ്ടാവും. സത്യത്തില്‍ ഈ ‘വളര്‍ത്തി വലുതാക്കല്‍’ എന്ന് മുതലാണ്‌ തുടങ്ങിയത്??? വളരാന്‍ ഉള്ള സ്പേസ് നമുക്ക് നിഷേധിച്ച അന്ന് മുതല്‍ എന്ന് പറയേണ്ടി വരും. ഈ സ്പേസ് ആണ് സത്യത്തില്‍ ‘സാരംഗ്’!

'Sarang'
‘Sarang’

വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണന്‍ മാഷിനെയും വിജയലക്ഷ്മി ടീച്ചറെയും കുറിച്ച് വായിച്ചത് വീണ്ടും ഓര്‍മ്മിക്കാന്‍ ഇടയാക്കിയത് കഴിഞ്ഞ മാസം ഇറങ്ങിയ മാതൃഭൂമി ആഴ്ച്ചപ്പതിപ്പാണ്. ഡി-സ്കൂളിംഗ്, ബദല്‍ വിദ്യാഭ്യാസം, self sustainable living ഇവയൊക്കെ വായിച്ചറിഞ്ഞാല്‍ മാത്രം പോര, കണ്ട് മനസ്സിലാക്കുകയും കൂടി വേണം എന്ന് തോന്നിയതും ആഴ്ചപ്പതിപ്പ് വായിച്ചപ്പോഴാണ്. അങ്ങനെ ഞാനും എന്നെപ്പോലെ തന്നെ curious ആയ എന്റെ സുഹൃത്ത്‌ ശ്രീനിവാസനും കൂടി ഒരുപാട് നാളത്തെ ആഗ്രഹത്തിനൊടുവില്‍ ‘സാരംഗി’ലേക്ക് വെച്ചുപിടിച്ചു. അട്ടപ്പാടിയും കടന്ന് ഗൂളിക്കടവും കടന്ന് പല്ലിയറയും കടന്ന്, ‘സാരംഗ്’ എന്ന സ്വപ്നഭൂമിയില്‍ പോവുക മാത്രമല്ല, ഒരു ദിവസം മുഴുവന്‍ അവിടെ ചിലവിടുകയും ചെയ്തു. വായിച്ച അറിവുകള്‍ തന്നെ ധാരാളമായിരുന്നു ഗൗതം ചേട്ടനെയും അനുരാധ ചേച്ചിയെയും സ്വന്തക്കാരെപ്പോലെ കരുതാന്‍. പക്ഷേ, വായിക്കാത്ത അറിവുകളായിരുന്നു അവരോടൊപ്പം ചിലവിട്ട സമയം ഞങ്ങള്‍ക്ക് തന്നത്!

ഇത്ര വയസ്സാകുമ്പോള്‍ വിവാഹം കഴിക്കുക; ഇത്ര വയസ്സാകുമ്പോള്‍ ‘സെറ്റില്‍’ ആവുക; ഇത്ര വയസ്സാകുമ്പോള്‍ വീട് വെയ്ക്കുക; ഇത്ര വയസ്സാകുമ്പോള്‍ കുട്ടികളെ പടച്ചു വിടുക, അവരെ നിങ്ങള്‍ വളര്‍ന്ന, സോറി വളര്‍ത്തപ്പെട്ട അതേ ചട്ടക്കൂടിലേക്ക്‌ തള്ളിവിടുക; ഇത്ര വയസ്സാകുമ്പോള്‍ പെന്‍ഷന്‍ ആവുക; പിന്നെ ‘സമാധാനമായി കണ്ണടയ്ക്കുക’ എന്നീ പതിവുചര്യകളടങ്ങുന്ന society-imposed conventional ജീവിതരീതി കണ്ടും കേട്ടും മടുത്ത രണ്ടു പേര്‍ എന്ന നിലയില്‍ ഞാനും ശ്രീനിയും ‘സാരംഗ്’ കണ്ട് തന്നെ അറിയണം എന്ന് ആഴ്ചപ്പതിപ്പ് വായിച്ച അന്നേ തീരുമാനിച്ചതായിരുന്നു. കടന്നു വന്ന പഠന സമ്പ്രദായത്തില്‍ ഒട്ടും തൃപ്തരല്ലാത്തതുകൊണ്ട് തന്നെ alternative schoolഇനെ പറ്റി കൂടുതല്‍ അറിയുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്‌ഷ്യം. മൊബൈല്‍ ഗെയിമുകള്‍ക്കും iPadഇനും മുന്‍പില്‍ മണിക്കൂറുകളോളം ചടഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ hitech കുട്ടികളെ, മരം കേറിയും പഴങ്ങള്‍ പറിച്ചു തിന്നും ഭിത്തിയില്‍ ചാണകം മെഴുകിയും ലജ്ജിപ്പിയ്ക്കുന്ന കുഞ്ഞു ഹിരണ്യയെയും കുഞ്ഞു പാര്‍ത്ഥനെയും ഞങ്ങള്‍ കണ്ടു. വളരാന്‍ ഉള്ള സ്പേസില്‍ കണ്ടും ചെയ്തും അനുഭവിച്ചും അവര്‍ സ്വയം പഠിക്കുന്നതും വളരുന്നതും ഇനിയുള്ള തലമുറയ്ക്കെങ്കിലും ഞങ്ങള്‍ക്ക് കിട്ടാതെ പോയ ആ സ്പേസ് കൊടുക്കണം എന്ന ചിന്ത ഞങ്ങളില്‍ ഉണ്ടാക്കി. സത്യത്തില്‍ ആ കുഞ്ഞുങ്ങള്‍ ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ചു ബദല്‍ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നാല്‍ എന്താണെന്ന്.

Hiranya during മരം കയറല്‍
Hiranya during മരം കയറല്‍
Hiranya introducing കൊങ്ങിണിപ്പഴം to us
Hiranya introducing കൊങ്ങിണിപ്പഴം to us

ഷെഡ്യൂള്‍ വെച്ചു ജീവിതം ജീവിച്ചു തീര്‍ക്കുന്ന അ’സാധാരണ’ക്കാര്‍ക്ക് ‘സാരംഗും’ അവിടുത്തെ ‘സാധാരണ’ ജീവിതങ്ങളും ഒരു മാതൃക തന്നെയാണ്. പ്രകൃതിയെ മാതാവായി കാണാന്‍ എത്ര പേര്‍ക്ക് കഴിയുന്നു എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇവിടെ പ്രസക്തം. പ്രകൃതിയെ നോവിക്കാതെ ജീവിക്കാന്‍ മാത്രമാണ് സാരംഗ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്‌. ഇഷ്ടികയ്ക്ക് പകരം മണ്‍കട്ടകള്‍ ഉപയോഗിച്ചുള്ള വീട് നിര്‍മാണവും മുളയും മണ്ണും ചാണകവും കൊണ്ടുള്ള constructionഉം എല്ലാം സത്യത്തില്‍ പഴമയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്ക് തന്നെ. ‘സാരംഗി’ല്‍ ഉള്ള പ്രത്യേകതകള്‍ എന്തൊക്കെയാണ് എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോള്‍ പ്രത്യേകതകള്‍ ഇല്ലെന്ന് ഗൗതം ചേട്ടന്‍ പറഞ്ഞതില്‍ നിന്ന് തന്നെ വ്യക്തമാണ്, പ്രത്യേകതയില്ലായ്മയാണ് സാരംഗിന്റെ പ്രത്യേകത എന്നത്!

വൈകുന്നേരം ഗൗതം ചേട്ടനോടും അനു ചേച്ചിയോടും ഹിരണ്യയോടും പാര്‍ത്ഥനോടും യാത്ര പറഞ്ഞിറങ്ങുമ്പോള്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കറിയാം ഇനിയും ഞങ്ങള്‍ അവിടേക്ക് പോകുമെന്ന്. കാരണം ഇന്നു വരെ ഒരു സ്കൂളില്‍ നിന്നും കോളേജില്‍ നിന്നും പഠിക്കാത്ത പലതും ഞങ്ങള്‍ അവിടെ നിന്ന് പഠിച്ചു. Knowledge ഷെയര്‍ ചെയ്തു കൊണ്ടേ education സാധ്യമാകൂ. ഞങ്ങള്‍ക്ക് അവിടെ നിന്ന് കിട്ടിയത് knowledge ആണ്. അത് apply ചെയ്യണം, കൈമാറുകയും വേണം. അത് തന്നെയാണ് സാരംഗിന്റെ ലക്ഷ്യവും!